Yemen'deki çatışmalar küresel ticaret yollarını tehdit ediyor

Yemen’de hızla değişen cephe dengesi, Suudi Arabistan ile İran arasındaki mücadeleyi yeniden Kızıldeniz’in kalbine taşıdı. İran’a yakın Ensarullah’ın Babülmendep’e kadar ilerlemesi ve Suudi enerji altyapısının hedef alınması, yalnızca Riyad-Tahran hattında değil küresel petrol ve ticaret rotalarında da yeni çatışma alanı oluşturdu. Analistlere göre gerilimin büyümesi halinde Türkiye açısından ilk etki enerji fiyatları, navlun maliyetleri ve enflasyon üzerinde hissedilecek. Stratejistler ise olası Suudi Arabistan-İran çatışmasının bölgesel büyük savaşa dönüşebileceği uyarısında bulunuyorlar.

ENSARULLAH İLERLİYOR

Yemen’de Ensarullah’ın Kızıldeniz kıyılarında ilerlemesi, yıllardır devam eden iç savaşı yeniden bölgesel güç mücadelesinin merkezine taşıdı. Son çatışmalar Marib ve Taiz çevresinde yoğunlaşırken Suudi Arabistan hava saldırılarıyla Yemen hükümet güçlerini destekliyor. Ensarullah ise Suudi Arabistan’ın güneyindeki askeri ve enerji tesislerini füze ve insansız hava araçlarıyla hedef alıyor. Son gelişmelerin kritik noktası ise Babülmendep Boğazı. İran’a yakın Ensarullah güçlerinin Yemen’in Kızıldeniz kıyısındaki kontrol alanını genişletmesi, Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı açısından stratejik öneme sahip deniz yolunu doğrudan baskı altına soktu. Reuters’a göre Ensarullah’ın ilerleyişi, örgütü dünyanın en kritik deniz geçişlerinden birini kontrol edebilecek konuma yaklaştırdı.

İRAN’IN ELİ GÜÇLENİYOR

Gerilimin arka planında hem Suudi Arabistan, İran arasındaki bölgesel rekabet; hem de İsrail’in bölgesel kaos planları olduğuna dikkat çekiliyor. Riyad, Yemen hükümetini desteklerken Ensarullah İran’la yakın ilişkileri bulunan bölgesel aktörlerden biri konumunda bulunuyor. Son ilerleyiş, İran’ın yalnızca Hürmüz Boğazı çevresinde değil Kızıldeniz-Babülmendep hattında da dolaylı baskı kapasitesinin artması anlamına geliyor. Suudi Arabistan açısından en kritik gelişmelerden biri ise doğudan batıya petrol taşıyan ve Hürmüz Boğazı’nı devre dışı bırakabilen petrol boru hattının saldırıya uğraması oldu. Hattın devre dışı kalması, Riyad’ın Körfez dışındaki alternatif ihracat güzergahını da baskı altına aldı.

PETROLDE KORKUTAN ARTIŞ

Babülmendep aynı zamanda Asya ile Avrupa arasındaki deniz ticaretinin Süveyş Kanalı’na açılan kapısı durumunda. Boğazdaki güvenlik sorununun büyümesi, tanker ve konteyner gemilerinin Afrika’nın güneyinden dolaşmasına, yolculuk sürelerinin uzamasına ve sigorta ile navlun maliyetlerinin yükselmesine neden olabilecek bir tablo yaratıyor. Kızıldeniz’deki son askeri hareketlilik küresel petrol piyasasını da yeniden baskı altına alırken, bölgede fiyat 100 doların üzerine çıktı.

ÜÇ KANALDAN YANSIYABİLİR

Türkiye açısından gelişmelerin en hızlı etkisi enerji maliyetlerinde görülebileceğini dile getiren Ulusllararası İlişkiler Uzmanı Umur Tugay Yücel ise, “Petrol fiyatlarındaki kalıcı yükseliş; benzin ve motorinden ulaştırma giderlerine, sanayi üretiminden ithalat maliyetlerine kadar geniş bir alana yansıyabilecek durumda. İkinci risk ticaret yollarında. Kızıldeniz-Süveyş güzergahındaki taşımacılığın yeniden aksaması, Türkiye’nin Asya ve Körfez bağlantılı deniz ticaretinde teslimat süreleri ile navlun maliyetlerini yükseltebilir. Yemen cephesinin doğrudan İran-Suudi Arabistan gerilimine dönüşmesi, Türkiye açısından iki önemli bölgesel ortak arasındaki denge politikasını daha kritik hale getirebilir. İsrail’in istediği, bölgesel kaos ve savaş” dedi.

TÜRKİYE İÇİN RİSK ALANI

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hasan Köni ise gelişmeleri şöyle değerlendirdi: “İsrail, bölgedeki mezhep fay hatlarını harekete geçirerek daha büyük bir kaos ve çatışma ortamının oluşmasını istiyor. Yemen cephesinin doğrudan İran-Suudi Arabistan gerilimine dönüşmesi, Türkiye açısından da ciddi sonuçlar doğurabilir. Ankara’nın iki önemli bölgesel aktörle yürüttüğü denge politikası çok daha kritik hale gelir. İsrail’in istediği tablo, bölgesel kaosun büyümesi ve savaşın daha geniş bir coğrafyaya yayılmasıdır. Yemen’deki yeni askeri hareketlilik artık yalnızca bu ülkenin iç savaşı olarak görülemez. Babülmendep, Kızıldeniz ticaret hattı ve petrol fiyatları üzerinden Türkiye’yi de doğrudan ilgilendiren yeni bir risk alanı ortaya çıkıyor.”