Üsküdar’da silinen söz yeniden yerine kondu..

Üsküdar Belediyesi’nde yönetim değişikliği sonrasında, önceki dönemde kaldırılan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ait sözün yeniden görünür hâle getirilmesi, belediyecilikte sembollerin ve siyasi tercihlerin nasıl tartışma konusu olduğunu bir kez daha gösterdi. Mesele yalnızca bir yazının silinmesi değil; kamuya ait alanların hangi anlayışla kullanılacağına dair yönetim tercihi tartışmasıdır.

Ne olmuştu: Tartışmanın merkezindeki uygulama

CHP’li Sinem Dedetaş’ın Üsküdar Belediye Başkanlığı döneminin ilk icraatları arasında, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sözünün belediyeye ait bir alandan kaldırılması yer almıştı. Bu hamle, destekleyenler açısından yönetim değişiminin ve yeni bir siyasi yaklaşımın işareti olarak görülürken, eleştirenler tarafından kamu hizmetinin siyasallaştırılması şeklinde değerlendirildi. Burada dikkat çeken nokta, belediye binaları ve kamusal alanların kişisel ya da parti kimliğinin ötesinde, toplumun tamamına ait olmasıdır. Seçilmiş yöneticilerin elbette kendi çalışma anlayışlarını yansıtma hakkı vardır; ancak bu hak, kamusal hafızada yer etmiş ifadeleri tamamen siyasi saiklerle silme tartışmasını da beraberinde getirir.

Neden tartışıldı: Kamusal alanlarda temsil meselesi

Belediyeler yalnızca yol, temizlik ve imar hizmeti sunan kurumlar değildir. Aynı zamanda kentin hafızasını, simgelerini ve ortak değerlerini taşıyan yapılardır. Bu nedenle bir sözün kaldırılması, teknik bir düzenlemenin ötesinde, “Kamu alanında kim görünür olacak?” sorusunu gündeme getirir. Bir kesim, belediye yönetimlerinin kendi dönemlerine ait görsel düzenlemeleri yapmasını doğal karşılayabilir. Fakat bu yaklaşımın sınırı, ortak kamu mekânlarının her seçim sonrasında siyasi işaretlerin değiştirildiği alanlara dönüşmemesidir. Aksi hâlde hizmet sürekliliği yerine sembol değişikliği, belediyecilik gündeminin önüne geçer.

Yönetim değişince ne değişti?

Üsküdar Belediyesi’nin AK Parti yönetimine geçmesiyle birlikte önceki dönemde kaldırılan söz yeniden yerine kondu. Böylece bir süre kamuoyunda tartışılan uygulama, yeni yönetimin tercihiyle tersine çevrilmiş oldu. Bu düzeltme, kendi siyasi tabanı açısından anlamlı bir mesaj taşıyor. Ancak aynı zamanda Türkiye’de yerel yönetimlerde sıkça görülen bir döngüyü de hatırlatıyor: Bir yönetim döneminde kaldırılan veya değiştirilen simgeler, sonraki yönetim tarafından yeniden eski hâline getirilebiliyor.

Kim haklı: Değişiklik yapmak mı, korumak mı?

Bu konuda tek taraflı bir değerlendirme yapmak kolay değil. Belediyeler, seçilmiş yönetimlerin sorumluluğundadır ve yöneticilerin kurumun görsel kimliğine ilişkin karar alma yetkisi bulunur. Öte yandan kamusal alanların parti rekabetinin sürekli değişen vitrinlerine dönüştürülmesi, bu yetkinin toplumdaki karşılığını zayıflatabilir. Asıl ölçüt, kararın hangi ilkeye dayandığıdır. Eğer bir ifade gerçekten kurumsal kimlikle bağdaşmıyorsa, bunun açık ve tutarlı gerekçelerle açıklanması gerekir. Aynı şekilde, yeniden yerleştirme kararı da yalnızca siyasi rövanş görüntüsü vermemeli; ortak kamu hafızasına ve kurumsal sürekliliğe dayandırılmalıdır.

Bu olaydan hangi ders çıkarılmalı?

Üsküdar’daki gelişme, yerel yönetimlerin sembolik kararlarında daha kapsayıcı bir anlayışa ihtiyaç olduğunu gösteriyor. Seçimler yönetimleri değiştirir; fakat belediyelerin hizmet alanları, kent sakinlerinin ortak kullanımında kalır. Bu nedenle her yeni yönetimin, kendisinden önce yapılanları toptan silmek yerine hangi uygulamanın kamu yararına hizmet ettiğini değerlendirmesi gerekir. Benzer tartışmaların önüne geçmek için belediyeler, kamusal alanlardaki yazı, görsel ve simgeler konusunda açık ölçütler belirleyebilir. Tarihî, kurumsal veya toplumsal anlam taşıyan unsurlar için daha kalıcı bir yaklaşım benimsenmesi, siyasi değişimlerin kamu mekânlarına yansımasını sınırlayabilir.

Sonuç: Belediyecilik rövanş alanı olmamalı

Bir sözün silinmesi ve ardından yeniden yerine konması, kısa vadede siyasi çevreler için güçlü mesajlar üretebilir. Ancak uzun vadede kazanan ya da kaybeden, doğrudan kent sakinleri değil; kamu yönetiminde istikrar ve kurumsal hafızadır. Üsküdar örneği, belediyelerin siyasi kimliklerden bağımsız olarak ortak yaşam alanları olduğunu hatırlatıyor. Yönetimler değişebilir; fakat kamuya ait mekânların her değişimde yeniden biçimlendirildiği bir anlayış yerine, şeffaf, ölçülü ve kapsayıcı belediyecilik tercih edilmelidir.