Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, İsrail;i sert şekilde eleştirdi

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile görüştü. Çin Dışişleri Bakanlığı’nın duyurduğu görüşmede Vang, Filistin sorununu içinde bulunulan yüzyılın en büyük tarihsel adaletsizliği olarak tanımladı. İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’da Filistin topraklarına el koyarak yasa dışı Yahudi yerleşimleri kurmayı durdurmasını ve bu uygulamaları geri çevirmesini istedi. Gazze’ye insani yardım erişiminin tamamen açılması çağrısında bulunan Vang, Filistinlilerin bağımsız devlet kurma hakkının tanınması gerektiğini vurguladı. İsrail Cumhurbaşkanlığı’nın açıklamasında ise İran’dan kaynaklandığı savunulan güvenlik tehditleri ve ikili ekonomik ilişkiler öne çıkarıldı. İki ülkenin görüşmeye ilişkin açıklamaları, önceliklerdeki keskin farklılığı da ortaya çıkardı.

ÇİN İŞGAL ELEŞTİRİSİNİ SERTLEŞTİRİYOR

Pekin’in İsrail’e yönelik eleştirileri son dönemde giderek artıyor. Vang Yi, 19 Eylül 2025’te yaptığı açıklamada, İsrail’in Gazze kentini ele geçirmeye yönelik askeri planlarını, Katar’daki Hamas temsilcilerine düzenlenen saldırıyı ve Batı Şeria’daki toprak gaspını uluslararası hukukun ağır ihlalleri arasında saymıştı. İsrail’in güvenliğinin Filistinlilerin güvensizliği üzerine kurulamayacağını savunan Vang, yerleşimlerin genişletilmesinin iki devletli çözümü ortadan kaldıracağı eleştirisini de yineledi. Çin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde ateşkes ve insani yardım çağrılarını desteklerken Filistin devletinin tanınması gerektiğini savunmayı sürdürüyor. 15 Ekim’de Bakü’de Filistin Dışişleri Bakanı Varsen Aghabekian Shahin ile de görüşen Vang, Çin’in Filistin halkının ulusal haklarını desteklemeye devam edeceğini açıkladı.

İRAN SALDIRILARINA AÇIK TEPKİ

Çin’in İsrail’e yönelik en sert resmi açıklamalarından bazıları ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’a başlattığı askeri saldırıların ardından geldi. Çin Dışişleri Bakanlığı, saldırıların Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından yetkilendirilmediğini ve uluslararası hukuku bütünüyle ihlal ettiğini bildirdi. 3 Mart’ta Vang Yi, İran ile ABD arasındaki müzakereler sürerken askeri harekata girişilmesini ve egemen bir ülkenin liderinin öldürülmesini kabul edilemez olarak nitelendirdi. İran’ın egemenliğini, güvenliğini ve toprak bütünlüğünü savunma hakkını desteklediğini açıkladı. Pekin ayrıca İran’daki sivil kayıpları kınarken askeri saldırıların Körfez ülkelerine yayılmasının da önlenmesini istedi. Temmuz 2025’te Vang, İran’ın nükleer tesislerinin bombalanmasının tehlikeli bir emsal oluşturduğunu ve nükleer felaket riskinin bütün dünyayı etkileyebileceğini söylemişti. Çin’in yaklaşımı, İran’ın barışçıl nükleer enerji hakkını savunurken nükleer silahların yayılmasını önleme ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetimlerini destekleme çizgisini de kapsıyor.

NÜKLEER SİLAH TARTIŞMASI

Çin televizyonları ve sosyal medyada da İsrail’in nükleer kapasitesi üzerine çok sert değerlendirmeler yapılıyor. Bu eleştiriler ve yorumlar arasında İsrail’in nükleer silah kullanması halinde Çin’in İsrail’e nükleer saldırı düzenleyeceği veya İsrail’in devlet olarak ortadan kalkabileceği yönünde ifadeler de bulunuyor. Çinli uzmanlar ayrıca Çin’in sertleşen dilinin İsrail’e karşı yaptırımlara uzanabileceği yorumunda da bulunuyorlar.