Şi Cinping 11 yıl sonra ABD'de: Kritik zirve başladı

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 11 yıl sonra resmi ziyaret için ABD‘ye geldi. Trump, Şi ve eşi Peng Liyuan’ı Maryland’deki Andrews AFB askeri hava üssünde bizzat karşıladı. Amerikan medyasında bir Amerikan başkanının rakip bir büyük gücün liderini havaalanında karşılaması alışılmadık bir protokol adımı olarak değerlendirildi. Şi ise ABD’ye gelişinde Çin ile ABD’nin rakip değil ortak olması gerektiği mesajını verdi. Trump ile Şi’nin bugünkü görüşmesinin büyük bir anlaşmadan çok iki ülke arasındaki kırılgan ateşkesi sürdürmeye odaklanması bekleniyor. Masaya oturan Çin, Washington’ın karşısına yalnızca dünyanın ikinci büyük ekonomisi olarak değil; kritik minerallerden üretim zincirlerine, İran’dan Küresel Güney’e uzanan geniş bir pazarlık gücüyle çıkıyor.

NADİR ELEMENTLER PEKİN’İN KOZU

Ticaret savaşında Trump’ın en önemli silahı gümrük vergileri olurken Çin’in karşılığı ise dünyayı doğrudan etkileyen kritik mineraller oldu. Pekin, savunma sanayii, elektrikli araçlar ve yüksek teknoloji üretimi için gerekli nadir toprak elementlerinin ihracatını sınırlandırarak ABD’nin en kırılgan olduğu alanların başında gelen tedarik zincirlerine baskı yaptı. Washington, Çin’in daha önce verdiği nadir toprak elementi tedarik taahhütlerinin yalnızca yaklaşık üçte ikisini yerine getirdiğini düşünüyor. Trump bu nedenle tarifeleri yeniden yükseltme seçeneğini masada tutuyor. Mevcut ticaret ateşkes Ocak 2027’ye kadar uzatılmış olmasına karşın nihai kararın Trump-Cinping görüşmesinden çıkması bekleniyor.

YARI İLETKENLER SAVAŞI

ABD’nin Çin karşısındaki en büyük kozlarından biri ise gelişmiş yarı iletkenler. Washington yıllardır Çin’in ileri düzey yarı iletkenlere ve çiplere erişimini sınırlıyor. Buna karşılık Pekin, Huawei gibi yerli üreticileri destekleyerek Amerikan teknolojisine bağımlılığı azaltıyor. Trump, Nvidia’nın H200 çiplerinin bazı Çinli şirketlere satışına izin verdi ancak sevkiyatlar sınırlı kaldı. Şi yönetimi de Çinli şirketleri yerli çiplere yönlendiriyor. Yarı iletkenler iki liderin halen üzerinde anlaşma sağlayamadığı konuların başında geliyor.

ORTA DOĞU’DA ÇİN GÜÇLÜ

Washington açısından diğer önemli sorun İran. Çin, İran petrolünün en büyük müşterisi olmaya devam ederken Tahran üzerindeki ekonomik ve diplomatik etkisi nedeniyle ABD açısından vazgeçilmesi zor bir aktöre dönüştü. ABD merkezli düşünce kuruluşları sıklıkla ABD-İran savaşının ardından Çin’in bölgede çok güçlendiğini vurguluyor. Çin aynı dönemde Körfez ülkeleriyle ekonomik ilişkilerini geliştirirken İran’la bağlarını da korudu. Trump’ın görüşmede Şi’den Tahran üzerindeki etkisini kullanmasını istemesi bekleniyor.

EN TEHLİKELİ BAŞLIK TAYVAN

İki ülkenin uzlaşmasının en zor olduğu konu ise Tayvan. Trump Aralık’ta Tayvan’a 11 milyar dolarlık silah satışını onayladı; yaklaşık 14 milyar dolarlık ikinci paketin ise aylardır Cinping görüşmesi dolayısıyla bekletildiği biliniyor. Şi, Mayıs’taki Pekin görüşmesinde Tayvan’ı Çin-ABD ilişkilerinin en önemli konusu olarak Trump’ın önüne koydu. Ticaret, çipler ve kritik minerallerde karşılıklı bağımlılık sürerken iki ülkenin Latin Amerika ve Küresel Güney’deki ekonomik nüfuz mücadelesi de devam ediyor. Washington tarifeler, teknoloji kısıtlamaları ve güvenlik ittifaklarına dayanırken Pekin ticaret, altyapı/üstyapı yatırımları ve BRICS gibi platformlarla etki alanını hızla genişletiyor.