Avrupa'nın jet yakıtı stokları son 7 yılın en düşük seviyesinde

Avrupa’nın jet yakıtı piyasasında alarm zilleri çalıyor. Ortadoğu’daki çatışmaların bölgeden Avrupa’ya uzanan geleneksel yakıt sevkiyatlarını aksatması, kıtanın jet yakıtı stoklarını son 7 yılın en düşük seviyesine çekti. Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) bölgesindeki stoklar, 10 Eylül haftasında 2019’dan bu yana görülen en düşük seviyeye geriledi. Avrupa’nın en önemli petrol rafineri, depolama ve ticaret merkezlerinden biri olan ARA’daki stoklar, kıtanın yakıt piyasasındaki arz durumunun önemli göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor.

AVRUPA’DA GÜNLÜK 510 BİN VARİLLİK AÇIK

Enerji piyasası danışmanlığı Energy Aspects’in tahminlerine göre Avrupa, 2026’nın son üç ayında günlük yaklaşık 510 bin varil jet yakıtı açığı verebilir. Aynı dönemde ABD’de günlük 18 bin varillik, Asya-Pasifik bölgesinde ise günlük 419 bin varillik arz fazlası oluşması bekleniyor. Böylece küresel jet yakıtı ticaretinin yönünün yeniden değişmesi bekleniyor. Sorunun temelinde ise Avrupa’nın geleneksel tedarik zincirlerindeki bozulma bulunuyor. Ortadoğu’dan Avrupa’ya yapılan sevkiyatların azalması, kıtayı daha uzak üreticilere yöneltiyor.

AVRUPA YAKIT ARIYOR

Avrupa açığı kapatabilmek için Nijerya, ABD, Kanada ve Güney Kore gibi daha uzak tedarikçilere yönelmiş durumda. Özellikle Güney Kore’nin Avrupa’ya jet yakıtı sevkiyatında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Eylül ayında Güney Kore’den Avrupa’ya yapılan jet yakıtı sevkiyatının günlük yaklaşık 129 bin varile ulaşması bekleniyor. Bu rakam, Ekim 2022’den bu yana görülen en yüksek aylık seviye. Güney Kore’nin kendi üretimi de yükseldi. Ülkede temmuz ayında yaklaşık 13,89 milyon varil jet yakıtı üretildi. Bu, son 7 yılın en yüksek üretim seviyesi oldu.

ASYA’DAKİ FAZLA AVRUPA’YA KAYIYOR

Asya-Pasifik bölgesinde beklenen arz fazlası, Avrupa açısından önemli bir alternatif oluşturuyor. Avrupa ile Asya arasındaki fiyat farkının açılması, Asya’daki jet yakıtının binlerce kilometre uzaktaki Avrupa pazarına taşınmasını ekonomik hale getiriyor. Bu nedenle piyasada yalnızca yakıt miktarları değil, yakıtın hangi bölgeden hangi bölgeye aktığı da değişiyor. Reuters’ın aktardığı verilere göre Avrupa’nın Güney Kore’den yaptığı jet yakıtı ithalatı eylül ayında günlük 129 bin varile ulaşarak Ekim 2022’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

BİLET FİYATLARI NASIL ETKİLENİR?

Yakıt, havayollarının en önemli işletme giderlerinden biri. Dolayısıyla yakıt fiyatlarının yükselmesi, özellikle artışın uzun süre devam etmesi halinde şirketlerin maliyetlerini yukarı çekiyor. Reuters’a konuşan sektör kaynakları, yakıtın havayollarının işletme maliyetlerinin yaklaşık yüzde 20-25’ini oluşturabildiğine dikkat çekmişti. Bu nedenle Avrupa’daki arz sıkışıklığının petrol ve jet yakıtı fiyatlarını yukarı çekmesi halinde havayollarının maliyet baskısıyla karşılaşması bekleniyor.

TÜRKİYE İÇİN DURUM NE?

Avrupa’daki tablo Türkiye açısından da yakından izleniyor. Çünkü jet yakıtı küresel bir piyasada işlem görüyor. Avrupa’daki arz sıkışıklığının dünya piyasasındaki fiyatları yukarı çekmesi halinde bunun havayolu şirketlerinin maliyetlerine yansıması mümkün. Ancak Türkiye’nin mevcut durumda Avrupa’daki tabloyla birebir aynı durumda olduğu söylenemez. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, geçtiğimiz aylarda Türkiye’nin jet yakıtında ithalatçı değil, ihracatçı ülke olduğunu ve o tarihte Türkiye’de net bir jet yakıtı problemi bulunmadığını söylemişti.