Yunanistan ile GKRY’nin elektrik şebekelerini birbirine bağlamayı hedefleyen Great Sea Interconnector (GSI) projesinde krizi sona erdirebilecek adımlar atıldı. Fransız bayraklı Abeille Marengo araştırma gemisi, Girit’teki İraklio Limanı’ndan ayrılarak deniz tabanı araştırmaları için harekete geçti. Türkiye de aynı gün 1127/26 numaralı NAVTEX duyurusunu yayımladı. Duyuruda araştırmaların, Türk makamlarıyla koordinasyon sağlanarak ve yetkili Türk makamlarının muvafakati alınarak yürütüleceği belirtildi. Türkiye’nin yayımladığı NAVTEX’te çalışmaların Türk NAVTEX sorumluluk sahası ve Türkiye’nin kıta sahanlığı olarak tanımladığı bölgede gerçekleştirileceği kaydedildi. Araştırma faaliyetlerinin 10 Kasım 2026 ile 19 Mart 2027 tarihleri arasında sürmesi öngörülüyor. Diğer gemilerden araştırma gemisine iki deniz mili mesafede bulunmaları istendi.
ATİNA’DAN FARKLI AÇIKLAMA
Ankara’nın NAVTEX duyurusu Atina’da farklı yorumlandı. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı kaynakları, Türk makamlarının yayımladığı duyurunun herhangi bir hukuki anlam taşımadığını öne sürdü. Yunan diplomatik kaynakları, araştırma gemisinin hareketlerinin Yunan makamlarının yayımladığı NAVTEX doğrultusunda gerçekleştiğini belirterek Türkiye’den izin talep edilmediğini iddia etti. Yunanistan Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis de Fransa’nın Ankara’ya gönderdiği diplomatik notanın bir izin başvurusu değil, bilgilendirme olduğunu savunmuştu. Marinakis, projenin gerekli izinlerinin Yunanistan ve GKRY makamlarından alındığını söylemişti.
TÜRK KITA SAHANLIĞINDA
Ankara, kendi kıta sahanlığı olan bölgelerdeki faaliyetlerin Türk makamlarının muvafakatiyle yürütüldüğünü bildirirken Atina, Türkiye’nin bu faaliyetler üzerinde herhangi bir izin yetkisi bulunmadığını ileri sürüyor. Araştırmaların yeniden başlamasında Fransa’nın Ankara ile yürüttüğü diplomatik temaslar etkili olduğu belirtiliyor. Projenin yüklenicisi Fransız Nexans şirketinin araştırma gemisi Abeille Marengo’nun faaliyetlerine başlayabilmesi için Paris yönetimi ile Ankara arasında görüşmeler gerçekleştirildi.
TÜRK SAVAŞ GEMİLERİ DURDURMUŞTU
GSI projesindeki gerilimin geçmişi Temmuz 2024’e uzanıyor. O dönemde İtalyan bayraklı Ievoli Relume araştırma gemisi, Girit ile Kıbrıs arasındaki kablo güzergâhında araştırma yaparken Türkiye ile Yunanistan arasında deniz yetki alanları konusunda anlaşmazlık yaşanmıştı. Türk savaş gemilerinin bölgeye intikal etmesinin ardından araştırma faaliyetleri durdurulmuştu. Kasos Adası çevresinde yaşanan gelişmeler, Ankara ile Atina arasında yeni bir diplomatik gerilime neden olmuştu. Türkiye, 2019 yılında Libya ile imzaladığı Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Mutabakatı’nı ve 18 Mart 2020’de Birleşmiş Milletler’e bildirdiği kıta sahanlığı sınırlarını dayanak göstererek bölgedeki faaliyetlerin kendisiyle koordine edilmesini istiyor.
1,9 MİLYAR EUROLUK ENERJİ PROJESİ
Yaklaşık 1,9 milyar euro maliyetle hayata geçirilmesi planlanan Great Sea Interconnector, Yunanistan ile GKRY’nin elektrik şebekelerini deniz altından döşenecek yüksek gerilimli kabloyla birbirine bağlamayı amaçlıyor. Projenin ilk aşamasında 1000 megavatlık elektrik iletim kapasitesine ulaşılması hedefleniyor. Bağlantı sayesinde Kıbrıs’ın Avrupa elektrik şebekesine entegre edilmesi ve iki yönlü elektrik aktarımı sağlanması planlanıyor. İlerleyen aşamada hattın İsrail’e kadar uzatılması da gündemde. Projenin çoğunluk hissesi, Ağustos 2026’da Fransız yatırım şirketi Meridiam’a geçti. Yunanistan elektrik iletim operatörü IPTO da projedeki ortaklığını sürdürüyor. Deniz tabanında yapılacak araştırmalar, kablonun güzergahının ve teknik tasarımının kesinleştirilmesi açısından önem taşıyor.
