Kira piyasasında yaşanan önemli artışlar, kiracı ve ev sahipleri arasında yeni ihtilaflara sebep oluyor. Ev sahipleri, depozitoları genellikle ilk aldıkları miktar üzerinden geri verme eğilimindeyken; kiracılar, son kira bedeliyle geri almak istiyorlar. Yakın zamanlarda yaşanan bir olayda, bir kiracı, üç yıl önce 9 bin 500 TL olarak ödediği depozitosunu, aylık kira bedelinin 19 bin TL olmasına rağmen, 9 bin 500 TL olarak geri alabildi. Bu durum, depozito konusundaki belirsizliğin ve kiracı mağduriyetlerinin boyutlarını gözler önüne seriyor.
Kira Arttı Ama Depozito Değişmedi
İstanbul’un Beşiktaş bölgesinde, üç yıldır kiracı olan Dilek G., ev sahibi ile bir depozito sorunu yaşadı. Eve yerleşirken 9 bin 500 TL kira ödeyen Dilek G., aynı miktarda bir depozito vermişti. Evden ayrılırken, depozitoyu son kira bedeli olan 19 bin TL üzerinden talep eden kiracı, beklemediği bir durumla karşılaştı. Ev sahibi, depozitoyu ilk verilen miktar olan 9 bin 500 TL olarak iade edeceğini söyledi. Yasal hakları hakkında bilgi verse de, Dilek G. ev sahibini ikna edemedi ve yaşananları hurriyet.com.tr’ye şöyle aktardı: “Kendi evimizi kentsel dönüşüm kapsamında müteahhitlere vermiştik. O süreçte hemen evi boşaltmamız gerekti ve bulduğumuz ilk daireye taşındık. İlk kira bedelimiz 9 bin 500 TL idi ve bir kira bedelini de elden depozito olarak vermiştik. Üç yıl sonra, kira bedelimiz 19 bin TL oldu. Kendi evimizin inşaatı bittiğinde taşınmak istedik. Ancak, depozitoyu son kira tutarı üzerinden talep ettiğimizde, ev sahibimiz kesinlikle kabul etmedi. Ben de kendi evime geçmek istediğim için onunla tartışmak istemedim ve depozitoyu 9 bin 500 TL olarak geri aldım.” Dilek G.’nin arkadaşım olarak yaşadığı depozito sorunu aslında oldukça yaygın.
Türk Borçlar Kanunu Depozito İadesini Nasıl Düzenliyor?
Avukat Ali Güvenç Kiraz, Borçlar Kanunu’nun depozito konusunu nasıl düzenlediğine dair bilgiler verdi: “Borçlar Kanunu’nda depozito ya da güvence bedeli TBK 342. maddesi kapsamında belirlenmiş; bu maddede güvence bedelinin nasıl alınacağı açıklanmıştır. Buna göre, depozito en fazla 3 aylık kira bedeline eşit olmalıdır.” Kiraz, şu önemli noktaları da belirtti:
- Para Vadeli Hesaba Yatırılmalı: Depozito, nakit ya da kıymetli evrak olarak belirlenmişse, kiracı, kiraya verenin onayı olmaksızın, çekilmemek üzere parayı vadeli bir tasarruf hesabına yatırmalıdır. Eğer kıymetli evrak konusunda işlem yapılmışsa, bunun bir bankaya depo edilmesi gerekir. Banka, bu depozito bedellerini sadece iki tarafın rızasıyla, icra takibinin kesinleşmesi, ya da kesinleşmiş mahkeme kararıyla iade edebilir.
- Ali Güvenç Kiraz, 2012 yılında yürürlüğe girmiş olan yeni Borçlar Kanunu’nda belirtilen, geri iade yönteminin gereğince uygulanmadığını belirterek 2012-2025 yılları arasında bu maddenin %90 oranında devre dışı kaldığını ve uygulamanın eski yöntemle mal sahibine ulaşarak sürdüğünü ifade etti. Yargıtay, 2012 sonrası verdiği iki kararında, depozito bedelinin vadeli bir hesaba yatırılmamasının sorunun eski düzen üzerinden kadar devam ettiğini ve taşınmazdan tahliye sırasında istenmesi halinde, ilk pekiştirici kira sözleşmesinde ödenen depozito bedeli oranının tahliye anında ödenen kira bedeli oranı ile çarpılarak geri ödenmesi gerektiğini açıkladı.
Döviz Olarak Alınan Depozito TL Olarak İade Edilemez
Ali Güvenç Kiraz, “Ev sahipleri Türk parasının korunması hakkında alınan kanun ve ilgili düzenlemelere istinaden, Türkiye’deki tüm gerçek ve tüzel kişilerle kira sözleşmelerinin Türk lirası üzerinden yapılması gerektiğini ve depozitoların da Türk lirası olarak alınarak geri iadesinin de Türk lirası olarak yapılması zorunluluğu bulunduğunu” ifade etti. Ayrıca Yargıtay, döviz cinsinden alınan depozitoların Türk lirası olarak iade edilmesini kötü niyet olarak değerlendirdi. Bu yüzden döviz cinsinden depozito alan ev sahipleri iade işlemini de o döviz cinsi üzerinden gerçekleştirmelidir.
Mahkemelerin Bu Konudaki Yaklaşımı
Ali Güvenç Kiraz, mahkemelerin ve Yargıtay’ın depozito iade konusundaki tutumunu şu şekilde özetledi:
- Eğer sözleşmede ‘ilk alındığı şekli ile geri ödenecektir’ ifadesi bulunuyorsa, bu kabul edilmektedir.
- Sözleşmede iade ile ilgili bir hüküm yoksa, son ödenen kira bedeli üzerinden ve depozito alınan sayıya göre geri iade işlemi yapılmaktadır.
- Eğer mal sahibi döviz cinsinden depozito almışsa, iade anında da aynı döviz cinsinden ödeme yapılmasına karar verilmektedir.
Sözleşmede Bu Maddeleri Sakın Kabul Etmeyin!
Depozito bedelinin kira sözleşmesinde nasıl belirtilmesi gerektiğini sorduğumuz Ali Güvenç Kiraz, “Kiracılar, depozito bedeli ile ilgili düzenlemeler yapılırken ‘alındığı şekli ile ödenir’ maddesini kabul etmemelidir. Ayrıca kiracılar, depozito bedeli iadesinde ‘mal sahibi tarafından boya ve badana yaptırılacak ve depozitodan düşülecektir’ hükmünü de kabul etmemelidir. Zira Yargıtay, ‘boya ve badana depozitodan tahsil edilecektir’ gibi özel bir hüküm yoksa, bunun yeniden yaptırılmasının mal sahibinin sorumluluğunda olduğunu ve kiracıdan talep edilemeyeceğine hükmetmiştir.”
En Temel Çözüm: Vadeli Hesap Sistemi
Ali Güvenç Kiraz, kiracılar ve ev sahipleri için depozito sorununu çözmenin en etkili yolunun, yasal çerçevede vadeli hesap sisteminin uygulanması gerektiğini belirtti. “Bu sistem, her iki taraf için banka garantisi sağladığı için en güvenilir ve tartışmasız bir yoldur.” diye belirtti. “Eğer vadeli hesap sistemi uygulanmamışsa ve sorun yaşanıyorsa, bu durum bir kira sözleşmesinden kaynaklanan bir uyuşmazlık olduğu için zorunlu arabuluculuk sistemine dahil olan bir ihtilaf çeşididir. Taraflar arabuluculuk sürecinde anlaşırlarsa, aksi takdirde yaklaşık 2-3 yıllık bir yargı süreciyle karşılaşacaklarını bilmelidirler. Yargı süreci, davayı açan kişinin yasal masrafları, karşı tarafın masrafları ve yargılama süresince oluşacak kayıplar göz önünde bulundurularak çözülmelidir.”
En Son Tv sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
