Merkez Bankası araştırmasına göre, Türkiye’de her yıl 800 bin yeni konuta ihtiyaç duyuluyor. Evlilikler, boşanmalar, göçler ve öğrencilerin üniversite eğitimi için başka şehre yerleşmesi özellikle büyükşehirlerde konut talebini yükseltiyor.
Türkiye İstatistik Kurumu rakamları, üretimin yeterli düzeyde olmadığını ortaya koyuyor. 2023’te 544 bin daire için yapı izin belgesi alındı. Bu evlerde oturum başladı. 2024’de izin belgesi alınan daire sayısı 640 bin adet, 2025’in ilk 9 ayında 435 bin adet oldu. Yani her yıl ihtiyaçtan yaklaşık 200 bin adet daha az konut üretiliyor. Üretim adedi 2016 ve 2017’de ise 1 milyonu geçmişti.
Konutta artık eski üretim rakamlarına ulaşmak pek mümkün görülmüyor. Bunun birkaç nedeni var. En büyük sorun finansman maliyeti. Hem üreticiler hem de konut alıcıları finansmana erişmekte zorlanıyor. Arsa maliyeti de büyük bir sorun. Konut üretiminde şu an en büyük maliyet kalemlerinden birini oluşturuyor.
KONUT SAHİPLİĞİ AZALIYOR, ALIM YAŞI UZUYOR
Konut sahipliği hem dünyada hem Türkiye’de geriliyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde 1992’de ilk ev 28 yaşında alınıyordu. İstatistiklere göre, bugün ortalama yaş 40’a yükseldi. Türkiye’de de benzer bir tablo var. 30’lu yaşlarda birikim ile ev almak artık pek olası değil.
Türkiye’de konut sahipliği oranı 2014 yılında yüzde 61 seviyesindeydi. 2025’te oran yüzde 55’lere kadar indi.
“MODERN KOOPERATİFÇİLİK GELİŞTİRİLMELİ”
Konutta 2000 ve 2020 arasındaki dönemde “sat-yap” modeli uygulandı. Şirketler, arsayı buluyor, projeyi maketten satıyordu. Topladıkları peşinatlarla inşaata başlıyor, aldıkları aylık ödemelerle inşaatı bitiriyordu. Ancak yüksek enflasyon bu modeli işlemez hale getirdi. Üreticiler finansmana erişimin zorlaşmasıyla daha az konut projesi yapmaya başladı. Başlanan projelerin birçoğu da bitirilemiyor.
Konut sektöründe 90’lı yıllarda kooperatifçilik modeli yaygındı. Yeni dönemde de buna benzer bir paylaşımlı modelin uygulanabileceği belirtiliyor. Önce arsa edinimi sonra projenin maliyetine beraberce katlanılması şu an en çok öne çıkan model. Sektör yetkilileri, bu modelin geliştirilmesi modern bir yapıya kavuşturulması gerektiğini savunuyor.
Yorumlar kapalı.