Mısır ;ın Mekke Savunma Anlaşması;na katılımı El Alamein;de

Yunanistan, Kıbrıs Rum Yönetimi ve Mısır, yarın Mısır’ın El Alamein kentinde üçlü bir zirve düzenleyecek. Gündemdeki konular arasında bölgesel gelişmeler ve Mekke Paktı’nın yer alması bekleniyor. Ortadoğu’da güvenlik dengeleri yeniden şekillenirken, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında kurulan Mekke Savunma Anlaşması’nın Mısır’ı da içine alıp almayacağı bir süredir tartışılıyor. 7 Ağustos’ta imzalanan anlaşma, üç ülkeden birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış kabul edilmesini öngörüyor. Ancak anlaşmanın tam askeri uygulama mekanizması kamuoyuna açıklanmış değil. Reuters, anlaşmanın özellikle İran’la yaşanan bölgesel gerilimler sonrasında ortak caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçladığını ve Mısır’ın olası yeni üyeler arasında değerlendirildiğini bildirdi.

MEKKE PAKTI KURUMSALLAŞIYOR

Anlaşmanın imzalanmasının ardından süreç hız kazandı. 31 Ağustos’ta İstanbul’da ilk Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi toplantısını gerçekleştiren Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, işbirliğini kurumsallaştırma kararı aldı. Suudi Arabistan’da bir sekretarya kurulması ve bu yapının ilk üç yıllık dönemde Pakistanlı bir genel sekreter tarafından yönetilmesi kararlaştırıldı. Taraflar ayrıca savunma sanayii, ortak üretim, teknoloji ve askeri kapasitenin geliştirilmesi konusunda işbirliğini artıracak.

MISIR NEDEN KRİTİK?

Mısır’ın katılımı ittifakın ağırlığını önemli ölçüde değiştirebilir. Kahire, Arap dünyasının en büyük askeri güçlerinden birine sahip olmasının yanı sıra Süveyş Kanalı, Kızıldeniz ve Akdeniz arasındaki stratejik konumu nedeniyle bölgesel güvenlik denkleminde merkezi bir role sahip. Ayrıca Mısır’ın Gazze, Libya, Sudan ve Kızıldeniz dosyalarında doğrudan güvenlik çıkarları bulunuyor. Kahire’nin Riyad ve Ankara ile ilişkileri de son dönemde yoğunlaştı. Mısır Dışişleri Bakanlığına göre Mısır, Suudi Arabistan ve Türkiye haziran ayında Gazze, Sudan, Libya, İran ve Afrika Boynuzu başta olmak üzere bölgesel meseleleri görüşmek üzere üçlü toplantı gerçekleştirdi.

ASIL ENGEL ANAYASA

Ancak Mısır açısından mesele yalnızca siyasi irade değil. Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, ülkesinin anlaşmaya katılma ihtimalini değerlendirirken anayasal ve hukuki yükümlülüklerin dikkate alınması gerektiğini söyledi. The National’ın aktardığına göre Kahire, ortak savunma taahhüdünün hangi koşullarda askeri müdahaleye dönüşebileceğini özellikle inceliyor. Mısır Anayasası’nın 152. maddesi, cumhurbaşkanının ülke sınırları dışında savaş veya muharebe görevi için silahlı kuvvet göndermesini Milli Savunma Konseyi’nin görüşü ve Temsilciler Meclisi üyelerinin üçte ikisinin onayına bağlıyor. Ayrıca barış ve ittifak anlaşmalarının onaylanmasında referandum mekanizması da devreye girebiliyor.

DENGE DEĞİŞECEK

Öte yandan Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS), Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye arasında son dönemde ortaya çıkan yakınlaşmanın Ortadoğu güvenlik mimarisinde yeni bir yapılanmaya işaret ettiğini değerlendiriyor. Buna göre ülkelerin ortak güvenlik kaygılarının arttığı, ancak İran politikalarındaki farklılıkların ve ittifakın kurumsal yapısının henüz gelişme aşamasında olduğu belirtiliyor.

YUNAN VE RUM LİDERLERİN GÜNDEMİNDE

Kıbrıs Rum kesimi lideri Nikos Christodoulides, 8 Eylül’de Mısır’ın El Alamein kentinde yapılacak Kıbrıs-Yunanistan-Mısır üçlü zirvesinde Mekke Anlaşması’nın gündeme gelip gelmeyeceği sorusuna, “Bölgedeki tüm gelişmeler elbette görüşülecek” yanıtını verdi. Christodoulides, Mısır adına konuşmak istemediğini belirtirken, bölgede yaşanan gelişmelerin zirvede ele alınacağını söyledi. Yunanistan Başbakanı Kriyakos Miçotakis ise 6 Eylül’de Selanik’te gazetecilere yaptığı açıklamada, yakında Suudi Arabistan’ı ziyaret etmeyi planladığını ve Mekke anlaşmasının Yunanistan’ın Riyad ile ilişkilerinde hiçbir şeyi değiştirmediğini söyledi.