Kamçatka’da meydana gelen 8.8 büyüklüğündeki büyük depremin, dünyanın en yıkıcı depremlerinin ardındaki gizli levha hareketlerini yeniden gündeme getirdi. Peki, ‘yok olan’ bir levhanın bu sarsıntıyı tetiklemiş olması mümkün mü?
Haberin Devamı… BBC’nin iklim ve bilim muhabiri Esme Stallard tarafından gerçekleştirilen derinlemesine araştırma ve topladığı verilere dayanarak hazırlanan analiz, Kamçatka Yarımadası çevresinde gözlemlenen jeolojik aktivitelerin, en yıkıcı depremlerin sebepleri arasında yer alan mekanizmaları içerdiğini ortaya koyuyor. Analizin en dikkat çekici noktası ise şu çarpıcı soru: “Bu depremin arkasında yok olan bir levha mı var?”
LEVHA HAREKETLERİNİN ARDINDAKİ GİZEMLİ MEKANİZMA
Stallard’ın incelemesine göre, Dünya’nın yüzeyi, levha adı verilen dev parçalar halinde bölünmüş durumdadır. Kamçatka bölgesinde, Pasifik levhası kuzeybatıya doğru hareket ederek, daha küçük olan “Ohotsk mikrolevhası” ile etkileşime geçiyor. Okyanusal yapıya sahip olan Pasifik levhası yoğun olması sebebiyle mikrolevhanın altına dalma eğilimindedir. Derinlere inmeye başladığında ısınarak erimesi, bu levhanın neredeyse “yok olduğu” izlenimi yaratır ki bu durumu ilginç kılan bir noktadır.
Ancak Stallard, bu sürecin her zaman problemsiz ilerlemediğini de vurguluyor. Levhalar birbirine sürtündükçe sıkışarak, üstteki levhanın aşağı doğru itilmesine neden olabilir. Bu sürtünme aniden serbest bırakıldığında, büyük bir geri sıçrama meydana gelir; işte bu durum megasıkıştırma (megathrust) depremlerinin temel mekanizmasını oluşturuyor.
Peki bu analizin sonuçları nasıl değerlendirilmelidir? Japonya Meteoroloji Ajansı, birçok bölge için tsunami uyarılarını azaltma kararı aldı.
‘OKYANUSAL LEVHALAR KITASAL LEVHALARDAN DAHA AĞIR’
Gazi Üniversitesi Deprem Araştırma Merkezi Kurucu Başkanı Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Süleyman Pampal, Rusya açıklarındaki depremin ardındaki jeolojik süreci inceledi. Pampal, okyanusal levhaların kıtasal levhalardan daha yoğun oldukları için dalma eğiliminde bulunduklarını ifade etti.
LEVHA YOK MU OLUYOR? ‘AYNI SÜRECİ ŞU ANDA AKDENİZ’DE DE YAŞIYORUZ’
BBC’nin açıklamasını değerlendiren Prof. Dr. Süleyman Pampal, Pasifik levhasının yoğun yapısı nedeniyle mikrolevhanın altına dalarak “yok olduğu” yorumuna şu şekilde açıklık getirdi:
“Yok olma derken şunu anlamak gerekmekte: Levha derinlere doğru dalıyor, ucu yerin altındaki sıcak bölgelere ulaşıyor ve burada eriyor. Aynı süreci şu anda Akdeniz’de de görüyoruz. Afrika Levhası, Anadolu Levhası’nın altına dalma hareketi gösteriyor. Bu durum Ege’nin altına kadar uzanıyor. Aşağı indikçe sıcaklık artıyor ve dalan levhanın ucu eriyerek, bu eriyik malzemenin yükselme isteği demektir; yani daha soğuk olan varlığı yukarı doğru itmekte. Yüzeye çıkarken volkanizma şeklinde belirmektedir. Bu süreçte levhanın bir kısmı azalır, fakat tamamen yok olmaz.” Vanuatu, Solomon Adaları ve Papua Yeni Gine’de Kamçatka’daki deprem sebebiyle tsunami uyarısı yapıldı. Üç ülkeden gelen bu uyarılarla birlikte, Pasifik Okyanusu’nda tsunami alarmı verilen ülkelerin sayısı 17’ye ulaştı.
‘BU SIKIŞMA, MEGASIKIŞTIRMA DEPREMLERİNE YOL AÇAR’
Prof. Dr. Süleyman Pampal, bu tür süreçlerin Japonya gibi adaların oluşumunu ortaya koyduğu bölgelerde görüldüğünü, yüzeye çıkan erimiş malzemenin yeni volkanik adacıklar oluşturduğunu belirtti. Levha hareketlerinin volkanik etkinlikleri tetiklemenin yanı sıra, büyük depremleri de meydana getirdiğine dikkat çeken Pampal, şu değerlendirmede bulundu:
“Bu sıkışma, megasıkıştırma (megathrust) depremlerini doğurur. Bu büyük depremler genellikle dalma eğilimindeki levha ile, üstteki levha arasındaki sürtünme hattında gerçekleşir. Pasifik’te batı ve doğu yönlerinde hareket eden levhalar arasında, okyanus ortası sırtları boyunca 3000 metreye varan sıradağlar bulunmaktadır. Bu alanlarda sürekli lav akıntıları gözlemlenir. Her iki levha da sürekli olarak doğuya ve batıya doğru hareket eder. Bu hareketler, sık sık depremlere yol açar.”
‘SON DEPREM BENZER MEKANİZMADAN KAYNAKLANDI’
Prof. Dr. Pampal, Rusya’daki son depremin benzer mekanizma ile oluştuğunu belirterek, “Bu olayı bir megasıkıştırma depremini olarak tanımlayabiliriz,” şeklinde konuştu.
OLUŞABİLECEK ARTÇILARIN BÜYÜKLÜĞÜ DE KORKUTTU!
Bölgedeki olası artçı sarsıntılara da dikkat çeken Prof. Dr. Süleyman Pampal, şu önemli bilgiyi paylaştı:
“Artçı sarsıntılar teorik olarak 7.8 büyüklüğüne kadar ulaşabilir. Her ne kadar bu kesin bir durum değilse de, bu olasılığı göz ardı etmek de doğru olmayacaktır. Bölgede, yeni depremler yaratabilecek aktif levha sınırları mevcuttur. Sürecin dikkatle izlenmesi gerekmektedir.”
En Son Tv sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
