Nihayet uyanmaya başladılar. Çocuklar, derken reklam pastası ve derken kayıp vergiler derken birçok ülke sosyal medya devlerine karşı “dik” durmanın yollarını bulabilmek içim “uyanmaya” başladılar.
Bu çok kolay olmadı biliyorsunuz. Kişisel haklar dediler, özgürlükler dediler, kısıtlamaya hayır dediler ve geçmiş yıllarda bu konuların konuşulmasını bile engellediler.
Tabii bazı politik güç devşirme ve toplum mühendisliği gibi konularda sosyal medyanın üstlendiği sahte rol çok hoşlarına gitmişti. Bazı ülkelerde seçimler manipüle edildi, bazı ülkelerde sokak hareketleri organize edildi. Turuncu devrim, Arap Baharı, Gezi Olayları ilk başta aklımıza gelenler. Sosyal medya spekülatörleri ekonomiyi de yönlendirdi.
O zaman bu eylemler hoşa gitti. Kahkahalar attırdı. Ama gelin görün ki, devran pek de istedikleri gibi dönmedi.
Önce, ülke içi reklamların önce azaldığını sonra kesildiğini gördüler. Reklamlar ve elbette reklam gelirleri göz göre göre yurt dışına sanal medya devlerine gidiyordu. İsimleri ve yaptıkları işlerle büyük, milyarlarca insana ulaşan ve onları yönlendirebilen bu devlerin çoğunun yasal, legal ve hukuki merkezi bilinen yerlerde değil, hiç akla gelmeyen ülkelerde minicik bir tek odadan ibaretti. Ya vergi vermiyorlar veya bu minicik merkezleri açtıkları ülkelerdeki vergi indiriminden yararlanıyorlardı.
Sonra özellikle ergenlik ve öncesindeki çocuklara yönelik yıkıcı tahribatlar fark edildi.
Ve Kanada, Avustralya, İngiltere ve Fransa gibi ülkeler yasal düzenlemeler yapmaya yöneldiler.
Türkiye de bu düzenlemeleri yapmak için adım atan ülkelerin arasında yer alıyor. Uzun bir süredir sosyal medya devleri ile görüşülüyor, Türkiye de şube açmaları, vergi vermeleri ve yerel mevzuata dahil olmaları konusu gündemde tutuluyor. Söz konusu şirketlerin bir kısmı bu talepleri duyuyor, bir kısmı duymazdan geliyor. Bazıları ise doğrudan kabul etmiyor. Bu da sosyal medya ile ilgili “düzenlenecek mi, düzenlenmeyecek mi” tartışmalarını körüklüyor.
Herkesin bildiği, çoğunun şikayetçi olduğu ancak özellikle bazı odakların günlük çıkarlarından ötürü suskun oldukları bu konu, öyle anlaşılıyor ki dünyadaki genel gidişin rüzgarından etkilenerek bir ivme kazanacak.
.CNN BİTTİ, AXİOS VERELİM
CNN’in 1991 Körfez Savaşı ve 2003 Irak işgalindeki rolü gerçekten bir dönüm noktasıydı; “savaşın canlı yayında izlenmesi” kavramını hayatımıza sokmuştu. Günümüzde ise, ABD-İsrail, İran Savaşında kulağımıza hep Axios geliyor. Axios özellikle Beyaz Saray kaynaklı habercilikle öne çıkıp dikkat çekmekte.
Habercilikte hıza ve verimliliğe odaklanan yeni nesil bir medya gücü olarak tanımlanan Axios, 2016 yılında kuruldu ve yayın hayatına Ocak 2017’de başladı. Kurucuları, daha önce yine dijital haberciliğin öncülerinden olan Politico’yu kuran ve yöneten Jim VandeHei, Mike Allen ve Roy Schwartz. Kuruluşundan sonra hızla büyüyen Axios, 2022 yılında 525 milyon dolara ABD’li medya ve otomotiv devi Cox Enterprises’a satıldı.
Axios’un en büyük özelliği, kendi literatürlerine kattıkları “Smart Brevity” (Akıllı Kısalık) felsefesidir. CNN gibi uzun yayınlar veya karmaşık analizler yerine:
●Kısa ve Öz: Haberler genellikle 300 kelimenin altındadır.
●Madde İşaretleri: Okuyucunun zamanını çalmamak için bilgiyi maddeler halinde verirler.
●”Neden Önemli?” Bölümü: Her haberin altında mutlaka bu bilginin neden kritik olduğunu açıklayan küçük bir not bulunur.
●Niş Alanlar: Sadece genel haberler değil; teknoloji, sağlık, enerji gibi spesifik alanlarda çok güçlü bültenler hazırlarlar.
Kısacası; CNN “savaşı evimize getiren” ekranın simgesiydi, Axios ise “bilgi kirliliği çağında vakit kaybetmeden gerçeğe ulaşmak isteyen” modern okuyucunun dijital bülteni haline geldi. Özellikle Beyaz Saray ve teknoloji dünyasındaki sızıntıları ilk duyuran mecralardan biri olması, onları bugünün “A-takımı” yaptı.
Axios’u 2022’de alan Cox Enterprises, ABD’nin en eski ve köklü aile şirketlerinden biridir. Şirketin kurucusu James M. Cox, 1920 yılında Demokrat Parti’nin başkan adayıydı (yanındaki başkan yardımcısı adayı ise Franklin D. Roosevelt’ti). Yani kökleri derin bir Demokrat geleneğe dayanır.
Günümüzde ise Cox ailesi (özellikle dördüncü kuşak lideri Alex Taylor), siyasi bir aktivizmden ziyade “ılımlı” ve “iş dünyası odaklı” bir profil çiziyor. Şirket, hem Demokratlara hem de zaman zaman Cumhuriyetçilere bağış yapabilen, statükoyu koruma eğiliminde olan bir devdir.
Axios, ABD’deki medya kutuplaşmasında (Sol: MSNBC/CNN vs. Sağ: Fox News) tam ortada durmaya çalışıyor. Bağımsız analiz kuruluşları (Ad Fontes Media gibi) Axios’u genellikle “Merkez” veya “Hafif Sol-Merkez” olarak tanımlar.
Axios Trump döneminde sızıntı haberlerle dikkat çekmiş olsa da, asıl işlevi Washington’daki karar vericilere (bürokratlar, CEO’lar, lobiciler) hızlı ve tarafsız görünen bilgi sağlamak olarak kabul ediliyor.
Yani CNN gibi “kitleleri heyecanlandırmak” yerine, Axios “profesyonellere hap bilgi vermek” üzerine kurulu, daha steril ve teknokratik bir siyasal dile sahip.
TÜRKİYE PAZARINDA TEZGAH KURANLAR
Bizim ülkemiz büyük bir Pazar yerine benziyor. Bu pazarda tezgâh kuranlar, kurmak isteyenlerin sayısı ise pek çok. Hepsi de Pazar yerini kendi çıkarına göre düzenlemek ve istediği malı dilediği fiyata satma niyetinde. Bu pazarcıların bir kısmı sosyal medya ve yayıncılık alanında boy gösteriyor. Türkiye’de yabancı ülke kaynaklı yayın kuruluşları, özellikle son yıllarda geleneksel radyoculuktan dijital platformlara (web sitesi, YouTube, podcast) evrilmiş durumda.
Birçoğu kendi ülkelerinin kamu bütçesiyle finanse ediliyor ve Türkçe içerik üreterek Türkiye gündemini manipüle ederek etkilemeye çalışıyor.
Bunların hemen hemen hepsinde deneyimli TC vatandaşları çalışıyor. Zaten gariplikte orada başlıyor. Örneğin İstanbul’un göbeğinde, başka bir ülkenin finansmanı ile kurulmuş bir yayın kuruluşunda Türkiye’nin çıkarlarına aykırı bir yayın yapılıyor ve bunu yapanlar da TC vatandaşı.
İsterseniz bunlardan bazılarına kısa bir göz atalım, hangi ülkeler içimizde “habercilikle” meşguller görelim:
BBC News Türkçe (Birleşik Krallık)
● Kaynak: İngiltere’nin kamu yayıncısı BBC.
● Durum: 2011 yılında radyo yayınlarını sonlandırdı ancak web sitesi, sosyal medya ve YouTube üzerinden Türkiye’nin en çok takip edilen yabancı medya kuruluşlarından biri olmaya devam ediyor.
…
En Son Tv sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
