İsrail ve İran arasındaki askeri gerginlik yalnızca bu iki ulusu etkilemekle kalmadı, aynı zamanda Asya’dan Kafkasya’ya ve Orta Doğu’nun derinliklerine kadar uzanan geniş bir alanda kırılmalara yol açtı. İtalya merkezli dünya çapında tanınmış strateji kurumu Special Eurasia’nın yayımladığı son ‘Jeopolitik Risk’ raporu, İsrail-İran Savaşı’nın ardından bölgedeki güç dengelerinin nasıl sarsıldığını ve küresel düzeyde hangi sonuçları doğurduğunu kapsamlı bir şekilde sunuyor. ABD ile birlikte gerçekleştirilen İsrail’in Natanz ve Fordo tesislerine yönelik saldırılar, tüm bölgeyi etkisi altına almaya başladı. DEAŞ, Suriye’de yeniden harekete geçti; Orta Asya’daki enerji yolları yeniden şekillenmeye başladı ve Kafkasya’daki siyasi manzara da hızla değişim göstermeye başladı. İşte bu rapordaki önemli bulgular:
ENERJİ GÜVENLİĞİ KRİZİ
Special Eurasia’nın raporuna göre, savaşın bölgenin uluslararası enerji güvenliğini ne şekilde tehdit edebileceği açıkça ortaya konmuştur.
ÜÇ ÖNEMLİ SONUÇ
İtalya merkezli dinamik düşünce kuruluşu Special Eurasia’nın yeni ‘Jeopolitik Risk’ raporunda İsrail-İran savaşı önemli ölçüde vurgulanmaktadır. 13 Haziran’da İsrail ve ABD’nin İran’a ait Natanz ve Fordo nükleer tesislerine düzenlediği eşzamanlı hava saldırısı, bölgedeki bütün dengeleri önemli ölçüde alt üst etti. Rapora göre bu savaş üç ana sonucu ortaya koydu: İran ağır yaralar almasına rağmen misilleme kapasitesini sürdürüyor; İsrail, istihbarat ve hava gücünü geniş bir coğrafyada etkin bir şekilde kullanabiliyor; ABD ise bölgedeki temel askeri aktör olmayı sürdürüyor.
SURİYE KIRILMANIN EŞİĞİNDE
İsrail-İran çatışması sırasında terör örgütü DEAŞ, 10 Haziran’da Suriye’de bir kiliseye yaptığı saldırıyla 30’dan fazla sivilin hayatını kaybetmesine neden oldu. Bu olay, örgütün saha üzerinde hâlâ koordine bir saldırı düzenleme kapasitesine sahip olduğunu gözler önüne serdi. Örgüt yaptığı açıklamada hem İran’ı hem de İsrail’i “kafir” olarak nitelendirip, saldırılarına devam edeceği tehdidinde bulundu. Bu gelişme, Suriye’nin parçalanmış yapısının ne denli kırılgan olduğunun tekrar altını çizdi. Ülkedeki radikal grupların Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’ya yönelik “hain” suçlamaları, iç çatışmaları daha da körüklüyor. İdlib’deki grupların birbirlerine karşı almış oldukları pozisyonlar, ülke içindeki yeni gerilimlerin bu kentten kaynaklanabileceği endişesini artırıyor. Hem İsrail-İran Savaşı hem de Suriye’de artan iç gerginlikler, bölgede yeni göç dalgaları ve insani kriz riskini de artırıyor.
ORTA ASYA’DA ARAYIŞ
Savaş, Orta Asya ülkelerinde de endişe yarattı. Özellikle Kazakistan, Türkmenistan ve Özbekistan gibi İran üzerinden enerji taşıyan ülkeler, Hürmüz Boğazı riskine karşı alternatif yollar arayışına girdi. Bu bağlamda, Çin’in “Orta Koridor” yatırımlarında hız kazandığı gözlemlendi. 15 Haziran’daki Astana Zirvesi’nde, Çin, Kuşak-Yol Girişimi çerçevesinde Kazakistan ve Kırgızistan’a yeni demiryolu projeleri vaadinde bulundu. Avrupa Birliği (AB) de bölgeye olan ilgisini artırdı. Mayıs ayı sonunda gerçekleştirilen Orta Asya–İtalya Zirvesi’nde dijital altyapı, enerji ve güvenlik iş birlikleri gündeme geldi. Bu gelişmeler, bölgede çok kutuplu bir denge arayışını ve Çin-Avrupa rekabetini net bir şekilde ortaya koyuyor.
Savaşın ardından Orta Asya ve Kafkasya’daki güç dengelerinin hızla değiştiği ifade ediliyor.
KAFKASYA RUSYA’DAN KOPUYOR
Savaş ile birlikte Kafkasya’daki siyasi hareketlilik öne çıktı. Gürcistan’da muhalefet liderlerinin “ulusal güvenlik” gerekçesiyle tutuklanmaları büyük çaplı protestolara neden oldu. AB, Tiflis’e karşı resmi açıklamalarda bulundu. Azerbaycan, İsrail-İran savaşının ardından askeri güçlerini alarm durumuna geçirirken, Ermenistan’daki güvenlik kaygıları arttı. Her iki ülkenin de savaşla birlikte Rusya’dan uzaklaştığı gözlemlenmektedir.
KIRILGANLIKLAR ORTAYA ÇIKTI
İsrail-İran çatışması ile birlikte Asya’dan Kafkasya’ya ve Orta Doğu’ya kadar bütün ülkeler, güvenlik, enerji, ekonomi, iç politika ve terör gibi konularda acil çözüm önerileri geliştirmeye başlamış durumda. Savaş, bu geniş coğrafyada ani istikrarsızlık dalgalanmalarının yaşanabileceğini açıkça göstermiştir.
Kaynak: Web Özel
Yorumlar kapalı.