Beştepe’de gerçekleşen zirvede ABD Başkanı Trump’ın F-35 savaş uçakları konusundaki “Neden olmasın?” çıkışı, uzun süredir çıkmazda olan Türk-Amerikan savunma ilişkilerinde stratejik bir yumuşama sinyali olarak değerlendiriliyor.
Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ilişkilerin en sancılı başlıklarından biri olan F-35 programı, Beştepe’deki son görüşmeyle birlikte yeniden dünya gündemine oturdu. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ev sahipliğinde gerçekleşen buluşmada, Trump’ın satış konusundaki olumlu tavrı ve Erdoğan’ın “zaten verilmiş sözler var” hatırlatması, savunma sanayiinde yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Ancak bu iyimser tablonun arkasında yatan teknik ve siyasi gerçekleri derinlemesine analiz etmek gerekiyor.
Trump’ın Pragmatik Diplomasisi ve “Neden Olmasın?” Yanıtı
Donald Trump’ın dış politika anlayışı, kurumsal bürokrasiden ziyade kişisel ilişkiler ve ticari pragmatizm üzerine kuruludur. F-35 gibi devasa bir bütçeli projenin, Türkiye gibi güçlü bir müttefike satışının durdurulmasını Trump, her zaman “kötü bir ticaret” olarak nitelendirmişti. Beştepe’de verdiği “Neden olmasın?” yanıtı, sadece bir geçiştirme değil, aynı zamanda Pentagon ve Kongre üzerindeki kurumsal baskıyı kırmaya yönelik bir niyet beyanı olarak okunmalıdır.
Ekonomik Kayıplar ve ABD Savunma Lobisi
Türkiye’nin programdan çıkarılması, sadece Türk Hava Kuvvetleri’nin modernizasyonunu etkilemedi; aynı zamanda F-35 tedarik zincirinde ciddi maliyet artışlarına yol açtı. Türk şirketleri tarafından üretilen yüzlerce parçanın başka yerlere kaydırılması, birim maliyetleri yükseltti. Trump, bu ekonomik rasyonaliteyi görerek, Türkiye’nin yeniden sisteme dahil edilmesinin ABD ekonomisi için de bir kazanç olacağını biliyor.
Erdoğan’ın Hatırlatması: Kazanılmış Haklar ve 5 Uçak Sözü
Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşme sırasında konunun yeni bir gündem maddesi olmadığını, aksine Türkiye’nin parasını ödediği ve mülkiyetini aldığı 5 adet F-35 uçağının halihazırda hangarlarda bekletildiğini vurguladı. Bu vurgu, Türkiye’nin tezini “yeni bir talep” değil, “hukuki bir hakkın iadesi” zeminine oturtuyor.
Türkiye’nin F-35 Programındaki Rolü
Türkiye, F-35 projesinin sadece bir alıcısı değil, aynı zamanda dokuz kurucu ortağından biriydi. Program kapsamında yaklaşık 1.25 milyar dolar ödeme yapılmış olması, Türkiye’nin elini uluslararası hukuk önünde güçlendiriyor. Erdoğan’ın Beştepe’deki net duruşu, Türkiye’nin bu meseleyi bir ulusal egemenlik ve ahde vefa meselesi olarak gördüğünü bir kez daha kanıtladı.
S-400 Engeli ve Stratejik Denge Arayışı
F-35 satışının önündeki en büyük engel olan S-400 hava savunma sistemleri, hala masada duran en büyük pürüz. Ancak son dönemde bölgedeki jeopolitik değişimler, her iki tarafı da daha yaratıcı çözümler üretmeye zorluyor. Trump’ın “Neden olmasın?” diyebilmesi, arka planda S-400’lerin aktif kullanımı veya depolanması konusunda “orta yol” formüllerinin konuşulmaya başlandığını düşündürüyor.
NATO’nun Güney Kanadı İçin Türk Hava Gücünün Önemi
Rusya-Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’daki istikrarsızlıklar, NATO’nun güneydoğu kanadının zayıf kalma lüksünün olmadığını gösterdi. Türk Hava Kuvvetleri’nin F-16 ve gelecekteki F-35 kapasitesi, sadece Türkiye için değil, NATO’nun toplu savunma stratejisi için de hayati önem taşıyor. ABD yönetiminin bu stratejik gerekliliği, ideolojik saplantıların önüne koymaya başladığı görülüyor.
Sonuç: Söylemden Eyleme Geçiş Süreci
Beştepe’deki bu diyalog, Türk-Amerikan ilişkilerinde buzların eridiğini gösteren önemli bir psikolojik eşiktir. Ancak Trump’ın “Neden olmasın?” demesi, uçakların yarın teslim edileceği anlamına gelmiyor. ABD Kongresi’ndeki Türkiye karşıtı lobilerin ve CAATSA yaptırımlarının aşılması için ciddi bir diplomatik trafik yürütülmesi gerekecektir.
Özetle; Türkiye’nin haklı talepleri ve Trump’ın pragmatik yaklaşımı birleştiğinde, F-35 düğümünün çözülmesi imkansız değildir. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın belirttiği gibi, 5 uçağın sözünün verilmiş olması, sürecin kaldığı yerden devam etmesi için en somut başlangıç noktasıdır. Önümüzdeki dönem, bu olumlu atmosferin somut bir sevkiyat takvimine dönüşüp dönüşmeyeceğini gösterecektir.
Yorumlar kapalı.