Uzmanlar, Afrika Büyüme ve Fırsat Yasası’nın (AGOA) sona ermesinin, kıtanın milyonlarca bireyinin istihdamını kaybetmesine ve binlerce sektörde kapanmalara sebep olabileceğini belirterek, Washington’un kıtadaki ekonomik etkisini, Çin, Türkiye ve Hindistan gibi rakip ülkelere kaptırma ihtimalinin bulunduğunu ifade ediyor.
AGOA, ABD Kongresi tarafından 2000 yılında, o zamanlar Başkan Bill Clinton’ın yönetimi altında hayata geçirildi.
Daha önceki ABD Başkanları George W. Bush ve Barack Obama dönemlerinde de desteklenmiş olan bu yasa, 2015 yılında 10 yıllık bir uzatma ile yeniden ele alınmıştı.
Mevcut haliyle yasa, 30 Eylül 2025 tarihinde sona erecek.
Ancak Washington yönetimi, Sahra Altı Afrika’nın ABD pazarına gümrüksüz erişim sağlar hale getiren AGOA programının uzatılmasına yönelik müzakerelerini sürdürmeye devam ediyor.
Programın geleceği konusunda tartışmalar, Afrika ülkelerinde endişeyle izlenirken uzmanlar, anlaşmanın bitmesinin özellikle tekstil, giyim ve otomotiv sektörlerinde önemli istihdam kayıplarına yol açabileceğini vurguluyor.
AA muhabiri, ABD-Afrika ticaret programının sona ermesinin ekonomik ve diplomatik etkilerine dair derlemelerde bulundu.
6 BİN’DEN FAZLA ÜRÜNDE GÜMRÜKSÜZ İHRACAT TEHLİKEDE
AGOA, uygun gördüğü ülkeler için 6 binden fazla ürün kaleminde gümrüksüz ihracat fırsatı sunuyor.
ABD Ticaret Temsilciliği verilerinden elde edilen bilgilere göre, program sayesinde Sahra Altı Afrika’nın ABD’ye yaptığı ihracat 2022 yılında 20 milyar doları aştı.
Bu ihracatın önemli bir kısmını tekstil, giyim, otomotiv ve imalat ürünleri oluşturuyor.
Programın sona ermesi durumunda, özellikle Lesotho, Esvatini ve Kenya gibi ülkelerde binlerce tekstil işçisinin işini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya olabileceği ifade ediliyor.
Lesotho’da tekstil ürünlerinin yaklaşık yüzde 90’ının ABD’ye ihraç edilmesi, kayıpların büyüklüğünü açıklığa kavuşturuyor.
Program üzerinden doğrudan veya dolaylı olarak 1,3 milyon insanın istihdam edildiği tahmin edilmektedir.
ÇİN, KITADAKİ ETKİSİNİ ARTIRABİLİR
ABD Kongresi içerisinde, bazı Demokrat ve Cumhuriyetçi üyeler AGOA’nın uzun vadeli uzatılmasını savunurken, diğerleri programın bazı Afrika ülkeleri ile ABD çıkarları arasında uyumsuzluk oluşturabileceği fakat temkinli bir yaklaşım sergiliyor.
Washington yönetimi, geçmişte insan hakları ihlalleri dolayısıyla Uganda ve Nijer gibi ülkeleri programdan çıkarmıştı.
Afrika liderleri, AGOA’nın uzatılması talebinde bulunarak, programın bitmesinin yalnızca Afrika’ya değil, aynı zamanda ABD ekonomisine de zarar verebileceğini vurguluyorlar.
Uzmanlar, programın sona ermesinin Afrika ülkelerini alternatif ticaret ortaklarına yönlendirebileceği ve böylelikle Çin’in bölgedeki etkisini artırabileceğini düşünüyor.
Son yıllarda altyapı yatırımları, kredi paketleri ve koşulsuz ticaret anlaşmaları ile Çin, Afrika’nın en büyük ticaret ortaklarından biri haline gelmiştir.
Sivil toplum kuruluşları, AGOA’nın sona ermesinin ABD’nin Afrika’daki ekonomik nüfuzunu Çin’e kaptırması anlamına geleceğini belirtiyor.
Programın sona ermesinin kısa vadede iş kayıplarına neden olmayacağı, aynı zamanda Afrika’nın global tedarik zincirindeki rolünü de zayıflatabileceği ifade edilmektedir. Kobalt, lityum ve platin gibi kritik minerallerde Afrika’nın stratejik önemi göz önüne alındığında, ABD’nin ticari bağlarını sürdürmesinin gerekliliği önemlidir.
TÜRKİYE, AFRİKA İÇİN GÜÇLÜ BİR ALTERNATİF PARTNER HALİNE GELİYOR
AA muhabirine anlaşma hakkında değerlendirmede bulunan Türk Afrika İş Adamları Derneği (TABA) Sahra Altı Afrika Diplomatik İlişkiler Direktörü Olivia Rabearisoa, AGOA’nın sona ermesinin Afrika’daki milyonlarca kişinin istihdamını kaybetmesine neden olabileceğini vurguladı.
Rabearisoa, programın Afrika’da yerel üretimi teşvik ettiğini ve binlerce kişiye istihdam sağladığını belirterek, “Anlaşmanın sona ermesi halinde en fazla etkilenecek sektörler tekstil ve tarım olacak. Ülkem Madagascar gibi giyim ve tarım ürünlerinde uzmanlaşmış ülkelerde gümrük vergilerinin yüzde 20’yi aşması, küçük ihracatçılar için büyük bir engel teşkil edecektir.” dedi.
Bu süreçte kadınlar ve gençlerin en çok etkilenecek gruplar arasında olduğunu ifade eden Rabearisoa, “Afrika genelinde tekstil, hazır giyim ve tarım alanlarında birçok kadın ve genç çalışıyor. Anlaşmanın sona ermesiyle, işsizlik oranı yüksek ülkelerde pek çok kadının geçim kaynakları ciddi tehlike altına girebilir.” diye belirtti.
Rabearisoa, Afrika ülkelerinin ABD’nin muhtemel gümrük vergileri karşısında alternatif ticaret ortakları arayabileceğini vurguladı.
Kenya gibi bazı ülkelerin anlaşmanın bir yıl daha uzatılması için müzakerelerde bulunduğu bilgisini veren Rabearisoa, diğer bazı aktörlerin Afrika kıtasında ortak pazar oluşturmaya yönelik çağrıda bulunduğunu aktardı.
Rabearisoa, “Afrika kesinlikle yeni ticari ortaklar arayacaktır. Kıta ülkeleri ham madde ihracatına dönmek yerine, işlenmiş ürünlerini ihraç etmeye devam etmek istiyor. Bu noktada, Çin ve Türkiye gibi ülkeler ön plana çıkabilir.” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye’nin Afrika ile ticaret hacminin 40 milyar doları aştığını belirten Rabearisoa, son yıllarda Türkiye’nin kıtadaki diplomatik temsilciliklerinin sayısında da artış görüldüğünü ifade ederek, “Türkiye hem ekonomik hem diplomatik olarak Afrika için güçlü bir alternatif partner haline geliyor.” dedi.
TÜRK ŞİRKETLERİ OLUŞACAK BOŞLUĞU DOLDURABİLİR
TABA Kurucusu ve Başkanı Mehmed Fatih Akbulut, ABD ile Afrika arasında ticaret programının sona ermesiyle kıtada yeni ortak arayışlarının başlayacağını belirterek, Türkiye’nin bu süreçte güvenilir bir ticaret ortağı olarak öne çıkabileceğini ifade etti.
Akbulut, AGOA’nın sona ermesinin ardından Afrika ülkelerinin hızlı ve güvenilir partnerlere yönelmeye çalışacağını ifade etti.
Türkiye’nin “Afrika’ya Açılım Politikası” ve sonrasında hayata geçirilen “Afrika Ortaklık Politikası” sayesinde kıta ile yakın ilişkiler kurduğunu hatırlatan Akbulut, bu yeni dönemde Ankara’nın önemli bir aktör olarak öne çıkacağına dikkat çekti.
Türk şirketlerinin son yıllarda tekstil, mobilya ve gıda sektörlerinde Afrika ülkelerindeki yatırımlarını artırdığına dikkat çeken Akbulut, sözlerini şöyle sürdürdü:
“AGOA’nın sona ermesiyle oluşabilecek istihdam kaybını Türk şirketleri önemli ölçüde kapatabilir. Türkiye, inşaat, sağlık, tekstil makineleri ve gıda işleme gibi alanlardaki tecrübesiyle Afrika için güvenilir bir sanayi ortağı hâline geliyor.”
ABD’NİN KITADAKİ EKONOMİK NÜFUZUNU ZAYIFLATABİLİR
Afrika kıtası üzerine araştırmalar gerçekleştiren Şanghay Üniversitesinden Dr. Hasan Aydın, AGOA’nın sona ermesinin kıta ülkeleri için ciddi ekonomik sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
AGOA kapsamındaki yaklaşık 30 Afrika ülkesinin 6 binden fazla ürünü gümrüksüz olarak ABD’ye ihraç edebildiği bilgilerinden yola çıkarak, yasanın sona ermesiyle bu durumun ortadan kalkacağını ve Afrika’nın ihracatçılarının yüzde 10 ila 30 seviyelerinde değişen gümrük vergileriyle karşılaşacağını belirtti. Bu durum özellikle tekstil, hazır giyim, otomotiv yan sanayi ve tarım sektörlerinde ihracat kaybına ve istihdam sorunlarına yol açabileceğini vurguladı.
Etiyopya örneğini de hatırlatan Aydın, AGOA’dan çıkarılan ülkelerde iş kayıplarının arttığını ve yabancı yatırımcıların bölgeden çekilmesinin somut bir şekilde görüldüğünü, son üç yılda Etiyopya’da binlerce işin kaybolduğunu ve yaklaşık 45-50 milyon dolarlık ekonomik kayıpla karşı karşıya olduğunu aktardı.
Aydın, Güney Afrika’daki otomotiv, tarım, madencilik ve mineral sektörlerinin yanı sıra Kenya ve Lesoto’daki tekstil ve hazır giyim sektörlerinin de benzer risklerle karşı karşıya olduğunu vurguladı.
AGOA’nın sona ermesinin ABD’nin Afrika’daki ekonomik etkisini zayıflatacağını belirten Aydın, şunları kaydetti:
“Anlaşmanın sona ermesi ekonomik açıdan değil, jeopolitik açıdan da sonuçlar doğuracaktır. ABD’nin kıtadaki ‘güvenilir ortak’ imajı sarsılırken, Çin, Hindistan, Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Türkiye gibi diğer aktörler Afrika pazarında önemli hale gelebilir. Özellikle Çin, en az gelişmiş Afrika ülkelerinden gelen ürünleri büyük ölçüde gümrüksüz kabul ettiği için bu rekabette avantaj sağlayabilir.”
Aydın, Türkiye için de fırsatlar doğduğunu belirterek, Kenya ve Lesoto gibi ülkelerin ABD’ye ihracattaki avantajlarının azalmasıyla Türkiye’nin özellikle tekstil ve hazır giyim alanlarında Afrika pazarına girme fırsatını artırdığını ifade etti.
Ayrıca, otomotiv ve sanayi ürünleri açısından güçlü bir ihracata sahip olan Güney Afrika’nın da Türkiye ile iş yapma alternatiflerine yönelebileceğini vurgulayan Aydın, AGOA’nın sona ermesinin yalnızca ihracat ve istihdam kaybı yaratmayacağını, bu aynı zamanda ABD’nin Afrika’daki güvenilir ortak imajının zayıflamasına ve Çin gibi rakiplerin kıtadaki ekonomik üstünlüğünün artmasına neden olacağını sözlerine ekledi.
Aydın, ABD’nin, Afrika ülkeleriyle çeyrek asırlık ekonomik bağlantılarını kuvvetlendiren anlaşmanın sona ermesiyle doğacak ticaret açığını ikili ticaret anlaşmalarıyla kapatmaya çabalayabileceğini bildirdi.
En Son Tv sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
