“Terörsüz Türkiye” girişimi kapsamında, terör örgütü PKK’nın silah bırakma sürecine dair kurulacak komisyon için hazırlıklar hız kazandı. Ağustos ayının başında faaliyetlerine başlaması beklenen komisyona katılacak üyelerin belirlenmesiyle birlikte, kamuoyunun ilgisi bu konudaki dünya genelindeki çalışmalara yöneldi. Güney Afrika, Kolombiya, İspanya, Sri Lanka ve İngiltere’de, silahlı terör eylemleri gerçekleştiren grupların silah bırakması amacıyla çeşitli komisyonlar kurulmuştu. Ulusal düzeyde siyasiler, din adamları ve sivil toplum önderlerinin yer aldığı bu komisyonlar, örgütlerin silah bırakma süreçlerinde rol almışlardı. İşte dünya çapında “silah bırakma” deneyimlerine dair örnekler…
Bask bölgesinin bağımsızlığını savunan silahlı grup ETA, İspanya’da kanlı terör eylemleri gerçekleştirmiştir.
APARTHEID SONRASI ÇÖZÜM
Terörist bir grubun silah bırakmasıyla ilgili ilk örnek Güney Afrika’da gözlemlenmiştir. Bu ülkede “apartheid rejimi”, 1948’den 1994’e kadar devam eden ırk ayrımcılığı politikaları ile siyah çoğunluğu baskı altına almıştı. Afrika Ulusal Kongresi (ANC) ve diğer pek çok grup, bu rejime karşı silahlı mücadelelerde bulunmuştu. Bu grupların önemli figürü Nelson Mandela’ydı. “Silah bırakma ve barış süreci” adı verilen süreç, hapisteyken gerçekleştirilen kanlı eylemleri nedeniyle Mandela’nın 1990’da salıverilmesi talebiyle başlamıştı. Talep edilen konulardan biri ANC’nin yasallaşmasıydı.
KOMİSYON KURULDU
1994’teki seçimlerde Mandela’nın başkanlığına seçilmesi ile birlikte “apartheid” rejimi sona ermiştir. Geçiş dönemi olarak adlandırılan bu süreçte, Güney Afrika’da “Hakikat ve Uzlaşma Komisyonu” kurulmuştur. Bu süreç, geçmişteki insan hakları ihlallerinin açığa çıkarılması ve toplumsal uzlaşmanın sağlanmasını hedefliyordu.
IRA VE ‘HAYIRLI CUMA’
İrlanda Cumhuriyet Ordusu (IRA), uzun yıllar boyunca Birleşik Krallık’ta kanlı terör eylemlerine imza atmıştır. IRA, Kuzey İrlanda’nın Birleşik Krallık’tan ayrılıp İrlanda Cumhuriyeti’ne katılmasını amaçlayan bir örgüttür. 1998 yılında imzalanan Hayırlı Cuma Anlaşması (Good Friday Agreement) ile çatışmalar sona erdirilmiştir. Anlaşma uyarınca, IRA 2005 yılında silahlarını tamamen bırakmıştır. Süreçte, siyasi temsilin sağlanması için bazı adımlar atılırken, örgüte yakın siyasi parti Sinn Fein önemli bir rol oynamıştır. Ancak, bazı ayrılıkçı gruplar sürece dahil olmamış ve zaman zaman şiddet olayları yaşanmıştır.
ETA’YA DÜNYADAN BASKI
ETA (Euskadi Ta Askatasuna), İspanya’nın Bask bölgesinin bağımsızlığını hedef alıyordu. Bu doğrultuda İspanya’da birçok kanlı terör eylemi gerçekleştirmiştir. 1960’larda kurulan bu örgütün eylemleri sırasında birçok sivil hayatını kaybetmiştir. Sivil ölümlerine yönelik uluslararası baskılar sonucunda, ETA 2006’da ateşkes ilan etmiş ve 2011’de silahlı mücadeleyi sona erdirdiğini duyurmuştur. Örgüt, 2018’de silahlarını tamamen teslim etmiştir. Bu süreçte sivil toplum ve uluslararası aktörlerin baskısı etkili olmuştur.
1964 yılında kurulan FARC, Kolombiya’nın yarısında etkili olmuştur. Örgüt, 2017 yılında silahlarını bırakmıştır. Ancak, örgüt içinden bu karara uymayan farklı gruplar çıkmıştır.
YARIM ASIRLIK ÇATIŞMA
Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC), 1964 yılında kurulmuştur. Ülkede yıllar boyunca süren çatışmalarda yüz binlerce kişi yaşamını yitirmiştir. 2012’de başlayan müzakereler, 2016’da başarıya ulaşmıştır. FARC, 2017 yılında silahlarını Birleşmiş Milletler kontrolünde teslim ederek siyasi bir partiye dönüşmüştür. Anlaşma kapsamında eski militanların entegrasyonu sağlanırken, bazı FARC üyeleri sürece katılmamıştır.
FARKLI BİR ÖRNEK
Tamil Eelam Kurtuluş Kaplanları (LTTE), Sri Lanka’da Tamil azınlığın temsilcisi olma iddiasıyla kurulmuştur. Örgüt, 1983’te ilk silahlı terör eylemini gerçekleştirmiştir ve 2009 yılında Sri Lanka ordusu tarafından askeri olarak mağlup edilmiştir. Bu süre zarfında, LTTE lideri Velupillai Prabhakaran hayatını kaybetmiş, kalan örgüt üyeleri de silahlarını bırakmıştır.
[email protected]
Kaynak: Web Özel
En Son Tv sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
