ABD'nin Körfez için hazırladığı fon planına tepki

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran savaşında zarar gören Körfez ülkelerinin enerji altyapısını yeniden inşa etmek için hazırladığı plan bölgede temkinli karşılandı. Washington, Partnership for Allied Trust and Construction (PACT – Müteffik Güven ve İnşaat Ortaklığı) adı verilen fona 5 milyar dolar yatırmayı, 5 milyar doların ise bölge ülkelerinden karşılanmasını önerdi. Wall Street Journal’a göre Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn, Kuveyt, Umman, Irak ve Ürdün’den toplam 5 milyar dolar isteniyor. Fonun ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kurumu tarafından yönetilmesi planlanıyor. Görüşmeler devam ederken sekiz ülkenin tamamının katılıp katılmayacağı henüz belli değil. Kröfez ülkeleri savaşı çıkaran taraf olmamalarına ve zarar görmelerine karşın ABD’nin yüzde 50 talebinde bulunmasına da tepkililer.

YENİDEN VURULMA ENDİŞESİ

Planın bölge açısından en cazip bölümünün ise Hürmüz Boğazı’na bağımlılığın azaltılması olduğu ifade ediliyor. Savaş boyunca petrol ve doğal gaz taşımacılığının aksaması Körfez ülkelerini alternatif boru hatları ve limanlar aramaya yöneltti. Ancak bazı Orta Doğulu yetkililer Washington’ın zamanlamasına itiraz ediyor. İran’la bir barış anlaşması yapılmadan hasarlı tesislerin yeniden inşa edilmesinin erken olduğu, milyarlarca dolarlık yeni altyapının tekrar İran’ın füze ve İHA saldırılarının hedefi olabileceği belirtiliyor.

ABD 5 MİLYAR DOLAR İSTİYOR

Planın tartışmalı taraflarından biri de finansman modeli. ABD 5 milyar dolar koyarken, savaşta enerji tesisleri zarar gören sekiz ülkeden de toplam 5 milyar dolar talep ediyor. Bu durum ise Körfez açısından daha geniş bir tartışmayla birlikte değerlendiriliyor. İran savaşı ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarıyla genişlerken, İran’ın karşı saldırılarında Amerikan askeri varlığına ev sahipliği yapan Körfez ülkelerindeki enerji ve altyapı tesisleri de zarar gördü. Şimdi Washington, bu altyapının yeniden kurulmasının maliyetinin yarısının bölge tarafından karşılanmasını istiyor. Middle East Monitor yayın organının elde ettiği kulislere göre Suudi Arabistan, BAE, Katar ve savaştan zarar gören diğer ülkeler ABD’nin çıkardığı savaşın parasını Körfez’den istemesine de tepkililer.

HÜRMÜZ’E ALTERNATİF PROJELER

Plan yalnızca savaşta vurulan tesislerin onarımından oluşmuyor. Bloomberg’in doğrudan inceleme fırsatı elde ettiği taslakta Suudi Arabistan’da yeni boru hattı ve liman yatırımları, Umman’daki Duqm Limanı’nın genişletilmesi, Irak’tan Suriye üzerinden Akdeniz’e uzanan eski petrol hattının yeniden kurulması ile BAE ve Bahreyn’deki alüminyum tesislerinin onarılması gibi projeler bulunuyor. İlk aşamada 10 milyar dolar olarak tasarlanan PACT’ın, özel sermaye ve egemen varlık fonlarının katılımıyla ilerleyen dönemde 50 milyar doların üzerine çıkacağı belirtilirken teknik görüşmeler ise Ekim ayında başlayacak.